Land míns föður á Lýðveldishátíð 17. júní 1944

16 jún
16. júní 2014

Þjóðhátíðarnefnd ákvað á fundi sínum þann 14. mars 1944 að efna til samkeppni meðal skálda þjóðarinnar um hátíðarljóð. Heitið var var 5000 króna verðlaunum. Frestur til að skila ljóðum var til 20. apríl sama ár. Alls bárust kvæði frá 104 skáldum og sendu sum þeirra tvö eða fleiri kvæði eða kvæðaflokka. Kvæðin sem bárust munu því hafa verið um 120. Dómnefndin lauk störfum 27. apríl og valdi síðan úr tvö ljóð sem síðan voru flutt voru á hátíðinni og lagði til að verðlaununum yrði skipt jafnt á milli höfunda þeirra. Ljóðin tvö voru Hver á sér fegra föðurland eftir Huldu sem Brynjólfur Jóhannesson leikari flutti og Íslendingaljóð (Land míns föður) eftir Jóhannes úr Kötlum.

Þegar hátíðarljóðin voru fengin, þótti Þjóðhátíðarnefnd sjálfsagt og eðlilegt, að einnig yrði efnt til samkeppni meðal tónskálda þjóðarinnar um lög við hátíðarljóðin. Nefndin vildi gera sitt til þess að fá fagurt lag við þessi ágætu ljóð og stuðla þannig að því, að ljóð og lag gætu lifað á vörum þjóðarinnar um ókomin ár, sem björt og fögur minning um þann merkisatburð í sögu Íslands, er þjóðin fengi aftur sitt fulla frelsi eftir að hafa í næstum 700 ár verið háð erlendu konungsvaldi.

Á fundi nefndarinnar 2. maí 1944 var ákveðið að efna til samkeppni meðal tónskálda þjóðarinnar um lag við hátíðarljóð þau, er verðlaun hlutu í ljóðasamkeppninni. Heitið var 5000 kr. verðlaunum fyrir lag það, er teldist þess maklegt. Frestur til að skila lögum var settur til 1. júní. – Lög bárust frá 27 höfundum. Nokkrir höfðu samið lög við bæði hátíðarljóðin, alla ljóðaflokkana, en flestir höfðu samið lag við eitt ljóðið úr ljóðaflokki Huldu, eða við ljóð Jóhannesar úr Kötlum. – Dómnefndin var sammála um, að lag Emils Thoroddsens tónskálds væri best, en það var samið við 3. kaflann úr hátíðarljóðum Huldu: „Hver á sér fegra föðurland“. Tvö önnur lög taldi hún næstbest, en þau voru við hátíðarljóð Jóhannesar úr Kötlum „Land míns föður, landið mitt“ eftir Þórarinn Guðmundsson fiðluleikara og 4. kaflann úr hátíðarljóðum Huldu „Syng frjálsa land“ eftir Árna Björnsson píanóleikara.

Á Skáldasetri Jóhannesar úr Kötlum má hlusta á skáldið lesa ljóðið upp en Ríkisútvarpið tók upp flesta viðburði hátíðarinnar. Þar má einnig lesa frásögn og upplifun sonar Jóhannesar, Svans Jóhannessonar, en fjölskyldan bjó þá í Hveragerði.

Myndina af Jóhannesi að flytja ljóðið á Þingvöllum tók Óskar Gíslason.

Sýningin í biðstöðu

11 apr
11. apríl 2014

Sýning okkar Listvina „Listamannabærinn Hveragerði – fyrstu árin“ sem var síðast til sýnis í rýminu við hliðina á Bónus í verslunarmiðstöðinni Sunnumörk hefur verið tekin niður þar sem rýmið hefur verið leigt út til Áfengisverslunar ríkisins.

Þar af leiðandi er sýningin heimilislaus sem stendur en unnið er að því að finna hentugt húsnæði þar sem hún gæti fengið að vera þar til tekst að koma upp áformaðri útisýningu um listamennina í Hveragerði.

Allar tillögur að bráðabirgðahúsnæði eru vel þegnar en einnig kemur til greina að sýna hana í nokkrum hlutum eða leyfa henni að ferðast á milli staða.

Stjórn Listvinafélagsins í Hveragerði.

Boðað til aðalfundar laugardaginn 15. mars

13 mar
13. mars 2014

Listvinafélag Hveragerðis boðar til aðalfundar laugardaginn 15. mars 2014, kl. 11.00 í Listasafni Árnesinga.

Fundarefni:

1. Venjuleg aðalfundarstörf skv. lögum félagsins.

Lagabreytingar: Tillögur voru sendar út með fundarboði.

a) Frá Hlíf S. Arndal.
b) Frá Svani Jóhannessyni.

Tillaga frá stjórn: Lagt er til að félagsgjald verði óbreytt kr. 2.000.

Á aðalfundi 2014 skal kjósa 2 aðalmenn og 1 varamann til tveggja ára. Þeir sem eiga að ganga úr stjórn að þessu sinni eru: Heiðdís Gunnarsdóttir og Eyþór H. Ólafsson í aðalstjórn og Hlíf S. Arndal í varastjórn.

2. Myndasýning frá listamönnunum í Hveragerði.

Listvinafélagið býður félagsmönnum upp á súpu í hádeginu.

Allir félagsmenn eru hvattir til að mæta.

F.h. stjórnar Listvinafélags Hveragerðis.
Guðrún A. Tryggvadóttir formaður.

Jólin koma – sýning og dagskrá í Listasafni Árnesinga

10 des
10. desember 2013

Fimmtudaginn 12. desember Kl. 17 – 18 er efnt til jóladagskrár fyrir börn á öllum aldri í tengslum við litla jólasýningu sem unnin er út frá kvæðakverinu Jólin koma og búið er að setja upp í safninu. Stekkjarstaur verður nýkominn til byggða og líklegt að hann komi við, einkum ef hann fréttir af því að þar geti hann skoðað teikningar af foreldrum sínum, sjálfum sér og átt spjall við góða gesti. Anna Jórunn Stefánsdóttir syngur jólasveinavísur Jóhannesar úr Kötlum við lag tengdamóður sinnar, Ingunnar Bjarnadóttur og ungur afkomandi þeirra, Pétur Nói Stefánsson, bregður á leik. Hörður Friðþjófsson leikur undir á gítar. Fjallað verður um skáldið Jóhannes úr Kötlum, teiknarann Tryggva Magnússon og tónskáldið Ingunni Bjarnadóttur. Í fjöldasöng verða önnur ljóð úr kverinu sungin svo sem Jólin koma sem hefjast á ljóðlínunni Bráðum koma blessuð jólin. Boðið er upp á heitt súkkulaði og piparkökur.

Jóhannes notaði að mestu sömu nöfn á jólasveinana og séra Páll Jónsson á Myrká sjötíu árum fyrr í þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar. Með jólasveinavísunum má segja að Jóhannes hafi sett í fastar skorður nöfn jólasveinanna, fjölda þeirra og í hvaða röð þeir halda til byggða. Tryggvi færði með teikningum sínum í kverinu, íslensku jólasveinana nær börnunum og smám saman varð til málamiðlun á milli íslensku tröllanna og ameríska jólasveinsins. Jólasveinarnir fengu að vera þrettán talsins og heita sínum gömlu nöfnum, sérkennum og smáhrekkjum, þó þeir hafi farið að klæðast fötum hins ameríska og gefa gjafir. Ekki er vitað hvenær Ingunn samdi lagið við jólasveinavísur Jóhannesar, en það er ekki yngra en frá árinu 1947. Ári áður hafði Ingunn flust til Hveragerðis og þá bjó þar líka Jóhannes úr Kötlum.

Föstudaginn 13. desember og helgina 14. og 15. desember má líka búast við jólasveinum hvers dags í heimsókn upp úr kl. 17. Þá munu þeir Giljagaur, Stúfur og Þvörusleikir gantast við börn og foreldra þeirra á meðan þau eiga samverustund í listasmiðju safnsins.

Jólasýningin sem sett hefur verið upp í safninu byggir á kvæðakverinu Jólin koma sem inniheldur fimm kvæði eftir Jóhannes úr Kötlum; Jólin koma, Grýlukvæði, Jólasveinarnir, Jólakötturinn og Jólabarnið. Tryggvi Magnússon vann teikningar í kverið við kvæðin. Líklega hefur engin bók á Íslandi verið jafn oft endurútgefin og þessi, en hún kom fyrst út 1932.  Sýningin er samvinnuverkefni Listasafns Árnesinga, Hveragerðisbæjar, Listvinafélags Hveragerðis og Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn.  Aðgangur er ókeypis bæði á sýninguna sem dagskráratriðin og eru allir velkomnir.

Þetta eru jafnframt síðustu dagarnir sem safnið er opið fyrir jól en það verður opnað á ný 15. janúar 2014.

Dagskrá um Kristján frá Djúpalæk

09 nóv
9. nóvember 2013

Laugardaginn 2. nóvember var dagskrá um Kristján frá Djúpalæk í bókasafninu í Hveragerði.
Þetta var sameiginlegt verkefni Bókasafnsins í Hveragerði og Listvinafélagsins í Hveragerði og tengist sýningu á munum úr eigu Kristjáns, sem nú stendur yfir á safninu (til 8. nóv. nk.). Muni þessa gaf sonur Kristjáns, Kristján Kristjánsson, Listvinafélagi Hveragerðis haustið 2012 í tilefni af væntanlegu skáldasafni og eru þeir varðveittir á Byggðasafni Árnesinga.

Nokkrar stúlkur úr barnakór Grunnskólans í Hveragerði sungu lög við ljóð eftir Kristján. M.a. Vögguvísu (Dvel ég í Draumahöll) úr Dýrunum í Hálsaskógi eftir Thorbjörn Egner, ljóðið þýtt og endursamið af Kristjáni.

Aðalbjörg Bragadóttir íslenskufræðingur flutti erindi um ljóðagerð Kristjáns. (Mastersritgerð hennar).  Erindið má lesa í heild sinni hér á vefnum.

Heiðdís Gunnarsdóttir rifjaði upp minningar sínar um Kristján sem hún kallar „Eins og ég man það.“

Einar Bergmundur Arnbjörnsson las ljóð eftir Kristján. Ljóðið Myrkur úr bókinni, Fljúgandi myrkur og ljóðið Ýlir úr bókinni Sólin og ég.

Jass- og blúshljómsveit Bryndísar Ásmunds flutti nokkur lög við ljóð eftir Kristján.
Svefnljóð (lag eftir Magnús Kjartansson).
Hrafninn (lag eftir Gunnar Þórðarson).
Við sundin (lag eftir Svavar Benediktsson)
Pólstjarnan (lag eftir Ágúst Pétursson)
Dans gleðinnar (lag eftir Pálma Gunnarsson)
Aukalagið: Vor í Vaglaskógi (lag eftir Jónas Jónasson).

Sýningin á munum Kristjáns frá Djúpalæk er opin til 8. nóvember n.k.
Gestir geta einnig skoðað bækur Kristjáns og afrit af bréfum og kortum frá Ríkarði Jónssyni til Kristjáns og fjölskyldu, en frumritin eru geymd á skjalasafninu á Akureyri.

© Höfundarréttur 2011–2013 Listvinafélag Hveragerðis